Sau nhiều vòng đàm phán căng thẳng nhưng không có bước tiến thực chất, Mỹ và Trung Quốc chính thức khép lại giai đoạn đối thoại thương mại mà không đạt được bất kỳ thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn thuế quan nào. Điều này đang làm dấy lên lo ngại về khả năng tái khởi động cuộc chiến thương mại toàn diện giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer phát biểu bên cạnh Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent, tại Stockholm, Thụy Điển, ngày 29 tháng 7 năm 2025.
Đàm phán không kết quả: Một lần nữa rơi vào thế bế tắc
Với kỳ vọng đạt được một thỏa thuận công bằng hơn trong thương mại song phương, các cuộc đối thoại giữa Washington và Bắc Kinh trong suốt thời gian qua vẫn liên tục vấp phải các điểm nghẽn cốt lõi. Trong đó, các bất đồng xoay quanh vấn đề chuyển giao công nghệ bắt buộc, quyền sở hữu trí tuệ, trợ cấp công nghiệp và cán cân thương mại tiếp tục là những “nút thắt.
Theo CNBC dẫn lời các nhà đàm phán Hoa Kỳ cho biết rằng khả năng gia hạn tạm dừng áp thuế quan giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc sẽ không được nhất trí cho đến khi Tổng thống Donald Trump ký vào kế hoạch”. Và những nút thắt vẫn chưa thể tháo gỡ. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói với Eamon Javers của CNBC rằng Trump “có tiếng nói cuối cùng về tất cả các thỏa thuận thương mại” và lệnh ngừng bắn thuế quan đang chờ xử lý.
Những phát biểu này được đưa ra sau khi các quan chức thương mại cấp cao của hai nước kết thúc các cuộc đàm phán tại Stockholm, Thụy Điển, vòng thảo luận cấp cao thứ ba kể từ tháng 5.
Trước đó cho biết hai bên đã nhất trí tiếp tục thúc đẩy việc gia hạn lệnh tạm dừng trong 90 ngày đối với hầu hết các mức thuế “có đi có lại” của Hoa Kỳ đối với hàng hóa Trung Quốc, cũng như hầu hết các biện pháp trả đũa của Bắc Kinh. Thời gian tạm dừng hiện tại dự kiến sẽ hết hạn vào ngày 12 tháng 8.
Bessent nói với các phóng viên sau cuộc đàm phán hôm thứ Ba rằng nếu không đạt được thỏa thuận gia hạn trước thời hạn, thì mức thuế của Hoa Kỳ đối với hàng hóa Trung Quốc sẽ tăng trở lại mức của tháng 4. Bessent cho biết: “Chúng tôi gọi đây là hành động boomerang”. Ông cho biết các nhóm thương mại có thể sẽ gặp lại nhau sau 90 ngày nữa.
Việc kết thúc đàm phán mà không gia hạn “lệnh ngừng bắn” thuế quan vốn được hai bên thống nhất trong giai đoạn tạm thời trước đây đã cho thấy mức độ thiếu tin tưởng lẫn nhau ngày càng nghiêm trọng. Điều này mở ra nguy cơ cả hai bên sẽ khôi phục, thậm chí nâng cấp các biện pháp thuế quan trả đũa.
Trump đứng giữa lựa chọn chiến lược hay leo thang đối đầu
Tổng thống Donald Trump, người từng coi thương mại là mặt trận chính của chính sách đối ngoại, giờ đây phải đối mặt với áp lực lớn từ cả trong nước và quốc tế. Trong bối cảnh cuộc bầu cử đang đến gần, việc “mềm mỏng” trước Trung Quốc có thể bị xem là yếu đuối, trong khi leo thang đối đầu sẽ khiến thị trường Mỹ chịu rủi ro tăng trưởng chậm lại.
Theo các cố vấn thương mại thân cận, ông Trump đang cân nhắc một số lựa chọn: (1) áp dụng trở lại mức thuế cao với hàng hóa Trung Quốc trị giá hàng trăm tỷ USD, (2) đưa ra một thời hạn “tối hậu thư” mới để gây sức ép, hoặc (3) chuyển hướng chiến lược sang các lĩnh vực công nghệ và chuỗi cung ứng nhằm làm suy yếu ảnh hưởng dài hạn của Trung Quốc.
Tuy nhiên, mỗi lựa chọn đều đi kèm với hệ lụy kinh tế và chính trị nghiêm trọng, cả đối với thị trường Mỹ và hệ thống thương mại toàn cầu.
Tác động ngắn hạn: Thị trường tài chính và tâm lý doanh nghiệp lo ngại
Ngay sau khi thông tin về kết thúc đàm phán được công bố, thị trường chứng khoán Mỹ và châu Á đồng loạt giảm điểm. Đồng USD tăng nhẹ do dòng tiền trú ẩn, trong khi giá vàng và lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ cũng ghi nhận sự biến động mạnh.
Các doanh nghiệp đa quốc gia, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ, sản xuất và bán lẻ, bày tỏ quan ngại sâu sắc về rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng, chi phí thuế gia tăng và áp lực lợi nhuận trong quý tới. Không ít tập đoàn đã từng kỳ vọng vào một thỏa thuận thương mại “nửa vời” để duy trì ổn định, giờ đây buộc phải cân nhắc lại toàn bộ chiến lược đầu tư tại Trung Quốc.
Việc Mỹ-Trung kết thúc đàm phán mà không đạt được thỏa thuận mới là một dấu hiệu đáng lo ngại cho thương mại toàn cầu. Trong ngắn hạn, thị trường cần chuẩn bị cho một giai đoạn bất ổn kéo dài. Trong dài hạn, thế giới có thể chứng kiến sự phân cực sâu sắc hơn trong hệ thống thương mại và chuỗi cung ứng điều đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp phải tính toán lại toàn bộ chiến lược phát triển và thích nghi.
