Ngày 5/8/2025, Tổng thống Donald Trump thông báo sẽ áp mức thuế quan lên hàng nhập khẩu dược phẩm với mức ban đầu là “nhẹ”, sau đó tăng lên 150% trong vòng 12–18 tháng và có thể tiếp tục leo đến 250% sau đó. Đây là lời đe dọa mạnh nhất từng được đưa ra đối với ngành dược phẩm từ chính quyền Trump.
Thuốc không còn “miễn dịch” với địa chính trị
Trong nhiều năm, ngành dược phẩm được xem như “vùng đất trung lập” giữa các cuộc chiến thương mại. Nhưng khi Donald Trump quay lại với những tuyên bố áp thuế dược phẩm nhập khẩu lên tới 250%, ranh giới an toàn đó đã bị xóa mờ.
Việc sử dụng thuế quan như công cụ tái cấu trúc chuỗi cung ứng ngành dược cho thấy chính sách thương mại Mỹ đã chính trị hóa một lĩnh vực từng được cho là phi chính trị chăm sóc sức khỏe.
Ảnh hưởng dây chuyền đến thị trường tài chính
Chỉ cần một tuyên bố từ Nhà Trắng cũng đủ để gây dao động trên sàn chứng khoán, đặc biệt là nhóm cổ phiếu dược phẩm và y tế.
- Nhà đầu tư đang đánh giá lại rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu khi hàng loạt hãng dược lớn phụ thuộc vào các nhà máy sản xuất ngoài nước Mỹ.
- Các quỹ ETF chuyên ngành y tế, quỹ hưu trí và quỹ đầu tư mạo hiểm y tế đang đứng trước áp lực phải định hình lại danh mục đầu tư, chọn lọc kỹ hơn giữa công ty có cơ sở nội địa và công ty xuất khẩu.
Hệ quả không chỉ giới hạn ở cổ phiếu dược mà còn lan sang các công ty vận tải, hậu cần, thiết bị y tế, bảo hiểm y tế, thậm chí cả nhóm công nghệ sinh học.
Thế giới phải đối mặt với “phản ứng phụ” ngoài ý muốn
Tăng thuế nhập khẩu không chỉ khiến giá thuốc tại Mỹ tăng cao mà còn có thể làm biến dạng thị trường toàn cầu theo những cách không ngờ:
- Sự gián đoạn trong tiếp cận thuốc: Nhiều quốc gia đang dựa vào nguồn cung thuốc gốc và thuốc điều trị chuyên biệt từ Mỹ hoặc từ các công ty đa quốc gia sẽ phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt, chậm trễ phân phối, hoặc tăng giá do thay đổi điểm sản xuất.
- Sự phân cực chuỗi cung ứng: Các tập đoàn dược phẩm sẽ phải lựa chọn giữa hai hướng: chuyển về Mỹ để tránh thuế, hoặc “chia đôi” chuỗi cung ứng một cho thị trường Mỹ, một cho phần còn lại của thế giới. Điều này dẫn tới chi phí sản xuất cao hơn, giảm hiệu quả kinh tế toàn cầu.
- Sự chệch hướng của vốn đầu tư: Các nền kinh tế mới nổi từng kỳ vọng thu hút đầu tư sản xuất dược phẩm sẽ phải cạnh tranh quyết liệt hơn, hoặc tìm cách thích nghi với một thị trường Mỹ ngày càng khép kín hơn.
Rủi ro dài hạn cho nhà đầu tư toàn cầu
Chính sách thuế của Trump có thể mang lại một số cơ hội cho các doanh nghiệp sản xuất nội địa, nhưng về dài hạn, nó làm gia tăng sự bất định trong môi trường đầu tư toàn cầu.
- Đầu tư dược phẩm mất đi tính ổn định vốn có, khi phải chịu thêm biến động địa chính trị ngoài yếu tố R&D truyền thống.
- Nhà đầu tư dài hạn (quỹ hưu trí, bảo hiểm) sẽ phải tính đến các rủi ro pháp lý, chính trị, quy định trong việc lựa chọn cổ phiếu ngành chăm sóc sức khỏe.
- Tư duy “toàn cầu hóa” của ngành dược vốn giúp giảm chi phí và tăng khả năng tiếp cận thuốc đang bị thách thức nghiêm trọng, đòi hỏi mô hình tài chính đầu tư phải tái thiết.
Góc nhìn chiến lược cho nhà đầu tư
Chính sách thuế quan của Trump đối với ngành dược không đơn thuần là hành động đơn lẻ mà là biểu hiện của một trật tự thương mại mới đang hình thành.
Vậy nhà đầu tư nên làm gì?
- Chủ động phân loại rủi ro chính sách trong từng cổ phiếu ngành y tế, đặc biệt với công ty có tỷ trọng doanh thu lớn từ Mỹ.
- Tăng tỷ trọng tài sản ở các công ty công nghệ sinh học nội địa Mỹ, vốn được kỳ vọng hưởng lợi từ chính sách ưu đãi trong nước.
- Giữ tâm thế linh hoạt bởi nếu lịch sử chính quyền Trump lặp lại, các tuyên bố thuế quan có thể thay đổi bất ngờ không khác gì một “đòn gió” chính trị.
