Trong khi thế giới vẫn đang dò dẫm bước đi trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, thì một tín hiệu mới lại xuất hiện trên thị trường năng lượng: giá dầu bất ngờ giảm giá sau thông tin OPEC+ quyết định tăng mạnh sản lượng từ tháng 9/2025.
Đối với nhiều người, đây có thể là một tin vui vì dầu rẻ hơn, chi phí giảm, lạm phát có thể được kiểm soát. Nhưng đằng sau sự sụt giảm ấy, liệu có đang tiềm ẩn một dấu hiệu suy yếu sâu hơn của kinh tế toàn cầu?
Khi giá dầu rơi, thị trường kinh tế lặng thở
Trong phiên giao dịch đầu tháng 8/2025, giá dầu Brent giảm 43 cent, tương đương 0,62%, xuống 69,24 USD/thùng vào lúc 22:18 GMT, trong khi WTI lùi về mức 66,94 USD/thùng giảm 39 cent, tương đương 0,58% . Phản ứng tức thì với thông tin từ OPEC+ sẽ tăng sản lượng dầu thêm 547.000 thùng/ngày kể từ tháng 9.
Đây là bước đi tiếp theo sau quá trình dỡ bỏ dần mức cắt giảm sản lượng từ đại dịch đến nay và cũng nhanh chóng nhằm giành lại thị phần, trong bối cảnh lo ngại gia tăng về khả năng gián đoạn nguồn cung liên quan đến Nga.
Nhưng điều đáng chú ý không chỉ nằm ở con số mà là ở bối cảnh trong khi nguồn cung được tăng thêm, nhu cầu toàn cầu lại có dấu hiệu trì trệ tại Trung Quốc, châu Âu và nhiều nền kinh tế mới nổi. Sự sụt giảm của giá dầu trong trường hợp này có thể không đơn thuần là một tin vui cho túi tiền người tiêu dùng mà còn là tấm gương phản chiếu sự bất ổn tiềm tàng của kinh tế toàn cầu.
Khi giá dầu giảm, ai là người hưởng lợi?
Doanh nghiệp sản xuất và vận tải được “giảm gánh nặng”
Giá dầu giảm giúp cắt giảm chi phí nhiên liệu, vốn chiếm tỷ trọng cao trong các ngành như hàng không, vận tải, logistics và sản xuất công nghiệp. Theo ước tính, chi phí logistics toàn cầu có thể giảm 8 – 12% nếu giá dầu duy trì dưới 70 USD/thùng trong thời gian dài.
Tại Việt Nam, các doanh nghiệp như HVN, VJC, GMD, VSC có thể hưởng lợi trực tiếp từ giá nhiên liệu hạ nhiệt tạo điều kiện cải thiện biên lợi nhuận quý 3 – 4/2025.
Lạm phát được kiểm soát tốt hơn
Một trong những động lực gây lạm phát mạnh trong giai đoạn 2021–2022 là chi phí năng lượng tăng cao. Ngược lại, giá dầu giảm hiện nay được kỳ vọng sẽ hỗ trợ các ngân hàng trung ương giữ nguyên hoặc hạ lãi suất, đặc biệt ở châu Âu, Nhật Bản và khu vực Đông Nam Á vốn đang thận trọng với tăng trưởng tín dụng.
Điều này giúp nới lỏng điều kiện tài chính, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn rẻ hơn, thúc đẩy đầu tư và tiêu dùng nội địa.
NGUY CƠ BẤT ỔN KINH TẾ ĐẰNG SAU ĐÀ GIẢM GIÁ DẦU
Nhu cầu yếu
Việc giá dầu giảm trong một thị trường “thừa cầu” thường là tin vui. Nhưng khi dầu giảm trong bối cảnh nhu cầu yếu, đó lại là tiếng chuông cảnh báo. Thực tế, mức tăng trưởng nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc quốc gia tiêu thụ lớn thứ hai thế giới đã giảm liên tục trong 3 quý gần đây.
Sản lượng công nghiệp trì trệ, tiêu dùng nội địa yếu và thị trường bất động sản vẫn đóng băng đã kéo theo đà sụt giảm thực chất về nhu cầu năng lượng, thay vì là tín hiệu của tối ưu hóa sản xuất.
Tại Ấn Độ và khu vực ASEAN, dù kinh tế vẫn tăng trưởng, nhưng tỷ lệ tiêu thụ năng lượng trên GDP lại giảm một chỉ số cho thấy hiệu suất đầu tư và tiêu dùng chưa đủ lan tỏa để kéo tăng nhu cầu dầu. Như vậy, giá dầu rẻ không phải vì thế giới cần ít chi phí vận hành hơn mà vì thị trường đang tiêu ít hơn.
Nguy cơ dư cung kéo dài và vòng xoáy suy giảm
Kế hoạch tăng sản lượng từ OPEC+ có thể hợp lý trong ngắn hạn khi họ kỳ vọng giá dầu sẽ ổn định quanh vùng $70–75. Tuy nhiên, nếu các thị trường tiêu thụ chủ chốt không phục hồi đúng kỳ vọng, thị trường sẽ bước vào tình trạng dư cung kéo dài, làm gia tăng biến động giá và rủi ro chu kỳ suy giảm sâu hơn.
Biến động địa chính trị và tác động bất ngờ
Cuối cùng, khi thị trường dầu có mức giá quá thấp, các nước phụ thuộc vào dầu mỏ như Venezuela, Iran, Iraq, Nigeria hoặc Nga có thể gặp khủng hoảng ngân sách, làm gia tăng rủi ro chính trị nội bộ hoặc căng thẳng khu vực. Trong lịch sử, nhiều biến động chính trị từ nội chiến đến tranh chấp chủ quyền đều được châm ngòi hoặc gia tăng bởi cú sốc giá dầu.
Đồng thời, khi Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép lên xuất khẩu dầu của Nga hoặc Iran, thị trường có thể bất ngờ bị thu hẹp nguồn cung, làm giá dầu bật tăng không kiểm soát tạo ra độ bất ổn lớn cho các thị trường tài chính toàn cầu.
Giá dầu thấp là “Con dao 2 lưỡi”
Giá dầu giảm thoạt nhìn có thể tạo ra một chuỗi hiệu ứng tích cực: chi phí nhiên liệu giảm, lạm phát được kiểm soát, doanh nghiệp tiết kiệm đầu vào, người tiêu dùng có thêm khả năng chi tiêu. Với nhiều nền kinh tế đang phục hồi yếu ớt sau dịch bệnh và xung đột địa chính trị, đây giống như một liều thuốc giảm đau tạm thời.
Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là căn nguyên của đà giảm giá hiện tại không đến từ sức sản xuất dồi dào, mà từ cầu tiêu thụ suy yếu. Trong nền kinh tế toàn cầu, giá dầu không đơn thuần là một chỉ số của hàng hóa nó phản ánh nhiệt độ tăng trưởng, kỳ vọng đầu tư và sự tự tin của các doanh nghiệp. Khi giá dầu giảm vì thiếu cầu, đó có thể là dấu hiệu đầu tiên cho một chu kỳ giảm tốc mới.
Giá dầu thấp có thể là cơ hội cho hiện tại, nhưng cũng là nguy cơ cho tương lai. Điều quan trọng với các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà đầu tư là cần nhìn xa hơn những lợi ích ngắn hạn, để chuẩn bị cho một chu kỳ kinh tế nhiều biến động hơn, bất định hơn và khó đoán hơn.
